«Давер» за дротам: як працуе рэабілітацыйны цэнтр у жаночай калоніі №4 у Гомелі

Што паказалі Качанавай

Праз месяц пасля адкрыцця цэнтр наведала старшыня Савета Рэспублікі Наталля Качанава. Дзяржаўнае агенцтва БелТА паведаміла, што «створаныя ва ўстанове ўмовы дазваляюць жанчынам стаць на шлях выпраўлення і працягнуць жыццё годна». Качанава распавяла, што праграма разлічаная на шэсць месяцаў і ўключае медыцынскі, псіхалагічны і выхаваўчы аспекты, а таксама прывяла лічбу: каля 40% жанчын, што адбываюць пакаранне ў калоніі, маюць залежнасць, і многія з іх пазбаўленыя бацькоўскіх правоў.

Журналістам паказалі дзвюх удзельніц першага патоку, якія распавялі пра ўпэўненасць у будучыні і жаданне выправіцца. Гэта стандартны фармат візітаў высокіх чыноўнікаў ва ўстановы выканання пакаранняў: пастановачныя сустрэчы, адабраныя суразмоўцы, зацверджаны загадзя аповед.

16 месцаў, адбор праз аператыўнікаў, валяр’янка для астатніх

Па словах нашых суразмоўніц, «Давер» яўляе сабой асобны атрад №20 з уласным уваходам, разлічаны на 16 месцаў. Адбор у атрад унутраны: трэба напісаць заяву і прайсці камісію, дзе рашэнне сумесна прымаюць псіхалагічны і аператыўны аддзелы.

У атрад не бяруць непаўналетніх, тых, хто стаіць на любым прафілактычным уліку (так званых жоўтых), а таксама тых, хто займае пэўныя пасады ў іерархіі калоніі. У тым ліку не бяруць людзей з папулярным для 328 праф. улікам па схільнасці да суіцыду, хаця яны маюць відавочную патрэбу ў псіхалагічнай дапамозе. Падчас аднаго з набораў абавязковай умовай была наяўнасць у прысудзе арт. 107 КК, калі ў дадатак да асноўнага пакарання чалавеку прысуджаецца прымусовае лекаванне ад залежнасці. Мяркуецца, што гэта было звязана з імкненнем адміністрацыі прадэманстраваць асобную работу з гэтай катэгорыяй асуджаных.

Тут варта зрабіць агаворку: па-за рамкамі рэабілітацыйнага цэнтра прымусовае лекаванне па арт. 107 на практыцы зводзіцца да выдачы вітамінаў і валяр’янкі. Зняць гэты пункт можна толькі праз год, праз спецыяльную камісію і за плату. Таксама наяўнасць арт. 107 можа стаць перашкодай для амністыі. Такім чынам, для большасці асуджаных з прымусовым лекаваннем ніякай рэальнай рэабілітацыі няма — «Давер» застаецца выключэннем для нямногіх.

Адваротная сувязь асуджаных, якія праходзілі праграму ў розныя гады, стрыманая.

Магчымасць адкрыта казаць пра залежнасць яны называюць важнай, але адзначаюць, што за паўгода сур’ёзныя праблемы не вырашаюцца. За гэты час, паводле іх слоў, удаецца хіба што прыняць сябе і сваю слабасць, крыху паменшыць пачуццё віны перад роднымі і пачаць уяўляць іншае, «чыстае» жыццё. Некаторыя праз гады памятаюць толькі асобных спецыялістак, заняткі з якімі ім сапраўды дапамаглі, — астатняе сцерлася. Адна з суразмоўніц, якая выйшла на волю некалькі гадоў таму, з усёй праграмы запомніла пераважна агульнае адчуванне трохі лепшых умоў і новыя сяброўствы, якія нарадзіліся ў атрадзе.

Лепшыя ўмовы за ўдзел

Атрад №20 відавочна вылучаецца сярод іншых. Калі ў звычайных атрадах жывуць у сярэднім па 100 асуджаных у некалькіх секцыях з двух’яруснымі ложкамі, то ў «Даверы» — два пакоі па 8 чалавек, аднаярусныя ложкі, шафы замест скрыняў у капцёрцы, душ, мяккія канапы, уласная спартовая пляцоўка і прыгожае месца для палення ў лакальным участку.

Зняволеныя ў цэнтры працягваюць працаваць на вытворчасці, але не менш чым чатыры разы на тыдзень у другой палове дня ў іх праходзяць заняткі з псіхалагінями, нарколагам, псіхіятрам: лекцыі, тэсты, групавая і індывідуальная псіхатэрапія, арт-тэрапія. У атрад прыносяць фільмы і музыку: нашы суразмоўніцы ўспаміналі, як аднойчы перад Новым годам ім паказалі ўсе фільмы пра Гары Потара. Пасля выпуску з праграмы дзяўчаты могуць раз на месяц прыходзіць на групавыя сустрэчы, заняткі з псіхолагамі і, пры жаданні, далучацца анлайн да сустрэч «Ананімных наркаманаў» ці «Ананімных алкаголікаў».

Такія ўмовы з’яўляюцца выключэннем на агульным фоне. Таму пасля «Давера» выпускніц часта прасоўваюць у так званы актыў — групу зняволеных, якія выконваюць ролю звяна паміж адміністрацыяй і астатнімі асуджанымі (загадчыкі гаспадаркі, тыя, хто водзіць атрады ў клуб, на вытворчасць, у санчасць). У актыў бяруць тых, каго лічаць лаяльным; у рэабілітацыйны цэнтр трапляюць ужо адсартаваныя па гэтым крытэрыі. Адміністрацыя такім чынам атрымлівае справаздачныя паказчыкі па выпраўленні і сацыяльнай адаптацыі асуджаных, а ўдзельніцы — больш мабільнасці і прывілеяў у замкнёнай прасторы калоніі.

16 з некалькіх сотняў

Рэабілітацыйны цэнтр «Давер» — рэдкі для беларускай пенітэнцыярнай сістэмы прыклад спробы нешта рабіць з залежнасцямі асуджаных не толькі на паперы. На фоне фармальнага лекавання валяр’янкай шасцімесячная праграма з псіхалагінямі і нарколагам выглядае пазітыўна. Але важна бачыць яе абмежаванні: 16 месцаў на ўсю калонію, дзе, паводле саміх жа дзяржаўных дадзеных, кожная другая жанчына мае залежнасць; жорсткі адбор з удзелам аператыўнага аддзела; прывязка лепшых умоў утрымання да статусу лаяльнай. Шэсць месяцаў гэта занадта мала, каб справіцца з залежнасцю, асабліва ва ўмовах зняволення.

Імёны і дэталі, якія маглі б ідэнтыфікаваць крыніцы, у тэксце не ўжываюцца ў мэтах іх бяспекі.

 

Можно, если осторожно

Вступай в наш клуб за гуманную наркополитику. Твои данные не будут переданы третьим лицам.

Email

Я даю согласие на использование переданного email-адреса для организации коммуникации с Legalize Belarus